Foto: Screenshot/Instagram

Novi trend među tinejdžerima u Hrvatskoj postao je bijeli energetski prah koji se udiše kroz nos i obećava trenutni „boost“ energije i budnosti. Proizvod pod nazivom „Sniffit“ promoviše se kao praktična alternativa klasičnim energetskim pićima, uz tvrdnju proizvođača da je blaži za želudac jer se ne pije, već inhalira.

Iako je proizvod legalan, izazvao je brojne polemike – prije svega zbog načina konzumacije koji podsjeća na uzimanje ilegalnih droga, ali i zbog nedostatka jasnog regulatornog okvira.

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

Bingo - Kralj dobrih cijena!

Šta sadrži i koliko je bezbjedan?

„Sniffit“ sadrži kombinaciju stimulansa i dodataka energiji – kofein, taurin, vitamin B3, L-teanin i mentol. Prodaje se u bočici sa deset doza, a cijena pakovanja iznosi oko 16 evra.

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

Prema navodima proizvođača Marka Šepca iz firme „Max Media“, jedna doza teži oko 100 miligrama i sadrži 50 miligrama kofeina – što je, kako tvrdi, manje od prosječne šolje kafe i znatno manje od većine energetskih napitaka.

{source<blockquote class="instagram-media" data-instgrm-captioned data-instgrm-permalink="https://www.instagram.com/reel/DS7MYB0DK3E/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" data-instgrm-version="14" style=" background:#FFF; border:0; border-radius:3px; box-shadow:0 0 1px 0 rgba(0,0,0,0.5),0 1px 10px 0 rgba(0,0,0,0.15); margin: 1px; max-width:540px; min-width:326px; padding:0; width:99.375%; width:-webkit-calc(100% - 2px); width:calc(100% - 2px);"><div style="padding:16px;"> <a href="https://www.instagram.com/reel/DS7MYB0DK3E/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" background:#FFFFFF; line-height:0; padding:0 0; text-align:center; text-decoration:none; width:100%;" target="_blank"> <div style=" display: flex; flex-direction: row; align-items: center;"> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 40px; margin-right: 14px; width: 40px;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 100px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 60px;"></div></div></div><div style="padding: 19% 0;"></div> <div style="display:block; height:50px; margin:0 auto 12px; width:50px;"><svg width="50px" height="50px" viewBox="0 0 60 60" version="1.1" xmlns="https://www.w3.org/2000/svg" xmlns:xlink="https://www.w3.org/1999/xlink"><g stroke="none" stroke-width="1" fill="none" fill-rule="evenodd"><g transform="translate(-511.000000, -20.000000)" fill="#000000"><g><path d="M556.869,30.41 C554.814,30.41 553.148,32.076 553.148,34.131 C553.148,36.186 554.814,37.852 556.869,37.852 C558.924,37.852 560.59,36.186 560.59,34.131 C560.59,32.076 558.924,30.41 556.869,30.41 M541,60.657 C535.114,60.657 530.342,55.887 530.342,50 C530.342,44.114 535.114,39.342 541,39.342 C546.887,39.342 551.658,44.114 551.658,50 C551.658,55.887 546.887,60.657 541,60.657 M541,33.886 C532.1,33.886 524.886,41.1 524.886,50 C524.886,58.899 532.1,66.113 541,66.113 C549.9,66.113 557.115,58.899 557.115,50 C557.115,41.1 549.9,33.886 541,33.886 M565.378,62.101 C565.244,65.022 564.756,66.606 564.346,67.663 C563.803,69.06 563.154,70.057 562.106,71.106 C561.058,72.155 560.06,72.803 558.662,73.347 C557.607,73.757 556.021,74.244 553.102,74.378 C549.944,74.521 548.997,74.552 541,74.552 C533.003,74.552 532.056,74.521 528.898,74.378 C525.979,74.244 524.393,73.757 523.338,73.347 C521.94,72.803 520.942,72.155 519.894,71.106 C518.846,70.057 518.197,69.06 517.654,67.663 C517.244,66.606 516.755,65.022 516.623,62.101 C516.479,58.943 516.448,57.996 516.448,50 C516.448,42.003 516.479,41.056 516.623,37.899 C516.755,34.978 517.244,33.391 517.654,32.338 C518.197,30.938 518.846,29.942 519.894,28.894 C520.942,27.846 521.94,27.196 523.338,26.654 C524.393,26.244 525.979,25.756 528.898,25.623 C532.057,25.479 533.004,25.448 541,25.448 C548.997,25.448 549.943,25.479 553.102,25.623 C556.021,25.756 557.607,26.244 558.662,26.654 C560.06,27.196 561.058,27.846 562.106,28.894 C563.154,29.942 563.803,30.938 564.346,32.338 C564.756,33.391 565.244,34.978 565.378,37.899 C565.522,41.056 565.552,42.003 565.552,50 C565.552,57.996 565.522,58.943 565.378,62.101 M570.82,37.631 C570.674,34.438 570.167,32.258 569.425,30.349 C568.659,28.377 567.633,26.702 565.965,25.035 C564.297,23.368 562.623,22.342 560.652,21.575 C558.743,20.834 556.562,20.326 553.369,20.18 C550.169,20.033 549.148,20 541,20 C532.853,20 531.831,20.033 528.631,20.18 C525.438,20.326 523.257,20.834 521.349,21.575 C519.376,22.342 517.703,23.368 516.035,25.035 C514.368,26.702 513.342,28.377 512.574,30.349 C511.834,32.258 511.326,34.438 511.181,37.631 C511.035,40.831 511,41.851 511,50 C511,58.147 511.035,59.17 511.181,62.369 C511.326,65.562 511.834,67.743 512.574,69.651 C513.342,71.625 514.368,73.296 516.035,74.965 C517.703,76.634 519.376,77.658 521.349,78.425 C523.257,79.167 525.438,79.673 528.631,79.82 C531.831,79.965 532.853,80.001 541,80.001 C549.148,80.001 550.169,79.965 553.369,79.82 C556.562,79.673 558.743,79.167 560.652,78.425 C562.623,77.658 564.297,76.634 565.965,74.965 C567.633,73.296 568.659,71.625 569.425,69.651 C570.167,67.743 570.674,65.562 570.82,62.369 C570.966,59.17 571,58.147 571,50 C571,41.851 570.966,40.831 570.82,37.631"></path></g></g></g></svg></div><div style="padding-top: 8px;"> <div style=" color:#3897f0; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:550; line-height:18px;">View this post on Instagram</div></div><div style="padding: 12.5% 0;"></div> <div style="display: flex; flex-direction: row; margin-bottom: 14px; align-items: center;"><div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(0px) translateY(7px);"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; height: 12.5px; transform: rotate(-45deg) translateX(3px) translateY(1px); width: 12.5px; flex-grow: 0; margin-right: 14px; margin-left: 2px;"></div> <div style="background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; height: 12.5px; width: 12.5px; transform: translateX(9px) translateY(-18px);"></div></div><div style="margin-left: 8px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 50%; flex-grow: 0; height: 20px; width: 20px;"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 2px solid transparent; border-left: 6px solid #f4f4f4; border-bottom: 2px solid transparent; transform: translateX(16px) translateY(-4px) rotate(30deg)"></div></div><div style="margin-left: auto;"> <div style=" width: 0px; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-right: 8px solid transparent; transform: translateY(16px);"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; flex-grow: 0; height: 12px; width: 16px; transform: translateY(-4px);"></div> <div style=" width: 0; height: 0; border-top: 8px solid #F4F4F4; border-left: 8px solid transparent; transform: translateY(-4px) translateX(8px);"></div></div></div> <div style="display: flex; flex-direction: column; flex-grow: 1; justify-content: center; margin-bottom: 24px;"> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; margin-bottom: 6px; width: 224px;"></div> <div style=" background-color: #F4F4F4; border-radius: 4px; flex-grow: 0; height: 14px; width: 144px;"></div></div></a><p style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; line-height:17px; margin-bottom:0; margin-top:8px; overflow:hidden; padding:8px 0 7px; text-align:center; text-overflow:ellipsis; white-space:nowrap;"><a href="https://www.instagram.com/reel/DS7MYB0DK3E/?utm_source=ig_embed&amp;utm_campaign=loading" style=" color:#c9c8cd; font-family:Arial,sans-serif; font-size:14px; font-style:normal; font-weight:normal; line-height:17px; text-decoration:none;" target="_blank">A post shared by @sniffit_energy</a></p></div></blockquote>
<script async src="//www.instagram.com/embed.js"></script>{/source}

TEKST SE NASTAVLJA ISPOD OGLASA

„Jedan sniff iznosi jednu mjericu veličine debljeg graška. Po potrebi se može koristiti više puta dnevno, ali se ne preporučuje prekoračiti ukupni dnevni unos kofeina od 200 miligrama iz svih izvora“, navodi proizvođač.

Za razliku od energetskih pića, koja u Hrvatskoj nisu zabranjena maloljetnicima, prodaja ovog praha dozvoljena je samo punoljetnim osobama.

U pojedinim prodavnicama proizvod se drži pod ključem jer, prema riječima trgovaca, vlada sve veće interesovanje među maloljetnicima.

Intenzivna promocija na društvenim mrežama

Proizvod se agresivno promoviše na društvenim mrežama, gdje se objavljuju snimci u kojima prolaznici isprobavaju prah i dijele utiske. Dostupan je putem zvanične internet stranice i u pojedinim prodavnicama.

Kritičari upozoravaju da se marketing oslanja na estetiku i način upotrebe koji imitira konzumaciju narkotika, čime se, kako navode, banalizuje takvo ponašanje.

Siva zona nadzora

Na pitanje o dugoročnim posljedicama, proizvođač tvrdi da ne postoje naučni dokazi o štetnosti pri umjerenoj i pravilnoj upotrebi aromatskih proizvoda ove vrste.

Međutim, institucije nisu dale jasan odgovor. Upiti upućeni toksikološkim društvima, zavodima za javno zdravstvo i bolnicama ostali su bez konkretnog stručnog stava, uz obrazloženje da nisu nadležni.

Iz Ministarstva zdravlja naveli su da je riječ o inovativnoj vrsti proizvoda za koju ne postoje posebni propisi ni na nacionalnom ni na evropskom nivou, te da se primjenjuju opšti propisi o bezbjednosti proizvoda.

U slučaju da se utvrdi rizik, Državni inspektorat može proizvod prijaviti u sistem brzog uzbunjivanja Evropske unije, što omogućava njegovo povlačenje sa tržišta.

Sve to ostavlja utisak da se proizvod nalazi u regulatornoj sivoj zoni, prenosi Index.

Francuska povukla sličan proizvod

Francuska je 2024. godine zabranila prodaju sličnog energetskog praha pod nazivom „Sniffy“. Iako nije sadržavao ilegalne supstance, vlasti su ocijenile da udisanje bijelog praha kroz nos može podstaći rizično ponašanje, posebno kod mladih, te banalizovati konzumaciju droga.

Evropska poslanica i ljekar Biljana Borzan upozorava da je riječ o zabrinjavajućem trendu.

„To nije slučajno, već marketinška strategija koja normalizuje rizična ponašanja, naročito među mladima. Udisanje stimulativnih supstanci kroz nos predstavlja drugačiji i potencijalno opasniji način unosa u organizam nego kada je riječ o piću“, ističe Borzan.

Ona smatra da bi Hrvatska trebalo da razmotri privremenu zabranu ili stroga ograničenja dok se ne sprovede detaljna stručna procjena bezbjednosti.

„Kada postoji i najmanja sumnja u bezbjednost, naročito kada su mladi u pitanju, načelo predostrožnosti mora imati prednost nad interesima tržišta“, poručuje Borzan.

Novi izazov za institucije

Energetski prahovi za inhalaciju predstavljaju novi izazov za zdravstveni sistem i regulatorne organe. Iako su legalni i lako dostupni putem interneta, nedostaju dugoročna istraživanja o njihovom uticaju na zdravlje.

Stručnjaci upozoravaju da kombinacija stimulansa i način konzumacije mogu imati nepredvidive posljedice, posebno kod mladih čiji je organizam osjetljiviji na kofein i slične supstance.

Trend pokazuje koliko brzo tržište pronalazi nove načine da zaobiđe postojeće propise, dok institucije tek naknadno pokušavaju da definišu granice i odgovornost.

(Nezavisne)